योग - अध्यात्म

12345678910...Last
स्वयंभू लिंगावरील नागीण आणि अवधूताची अजगरवृत्ती
आज नागपंचमीचा पवित्र दिवस आहे. भारतीय अध्यात्मशास्त्रात वारंवार वेगवेगळ्या कारणांनी प्रकट होणारा प्राणी म्हणजे नाग. भगवान शंकराच्या कंठापासून ते मुलाधार चक्रात निवास करणाऱ्या कुंडलिनी शक्तीपर्यंत हे नागाचे अस्तित्व आपल्याला सतत जाणवत राहते. नाग, नाग देवता, नाग वंश, नागांची अनंत-वासुकी-तक्षक-कर्कोटक इत्यादी आठ / नऊ नागकुळे अशा विविध प्रकारांनी प्राचीन योग-अध्यात्म साहित्यांत नाग डोकावत रहातो. एका बाजूला नागाविषयीची भीती आणि दुसऱ्या बाजूला त्याच्या विषयी असलेला आदर आणि भक्ती अशा दुहेरी स्वरूपात नागाचे रूपक आपल्याला आढळून येते.
Posted On : 02 Aug 2022
श्रावणातील शिव / दत्त / गोरक्ष सहस्रनाम उपासना
मागील लेखात आपण श्रावणातील शिव उपासना आणि तत्संबंधी पूर्वतयारी यांविषयी काही गोष्टी आपण जाणून घेतल्या. जी मंडळी योगमार्गावर नवीन आहेत त्यांना बऱ्याचदा असा प्रश्न पडतो की नेमकी उपासना कोणती करावी. श्रीशिवलीलामृत, श्रीगुरूचरित्र, श्रीनवनाथ पोथी इत्यादी लोकप्रिय ग्रंथांचे पठन किंवा पारायण सगळ्यांना जमते किंवा आवडते असे नाही. विशेषतः कोणतेही पारायण विधिवत करत असतांना जे काही सर्वसामान्य नियम पाळावे लागतात ते योगमार्गावर नवीन असणाऱ्या लोकांना काहीसे किचकट वाटतात. या क्लिष्टतेमुळे मग ते अशाप्रकारच्या नैमित्तिक उपासनेत पडतच नाहीत. हे लक्षात घेऊन एक सहज, सोपी कोणतेही कडक नियम नसलेली पण प्रभावी अशा एका उपासनेविषयी काही सांगणार आहे.
Posted On : 25 Jul 2022
श्रावणातील अजपा योग आणि शिव उपासना - पूर्वतयारी
गुरुपौर्णिमेच्या निमित्ताने ज्यांनी ज्यांनी संवाद साधला त्यातील अनेकांच्या मनात एक प्रश्न होता की लवकरच श्रावण येत आहे तर अजपा योगाभ्यासाच्या दृष्टीने काय आणि कशी तयारी करायची. या छोट्या पोस्ट मध्ये त्याविषयीच थोडक्यात जाणून घेऊ यात. आपल्याकडे श्रावण दिनांक २९ जुलै रोजी सुरु होत आहे आणि दिनांक २७ ऑगस्ट रोजी समाप्त होणार आहे. त्यामुळे हा महिनाभराचा कालखंड शिव साधनेसाठी उत्तम आहे.
Posted On : 15 Jul 2022
आंतरराष्ट्रीय योग दिन २०२२
आज सर्वत्र आंतरराष्ट्रीय योग दिन साजरा होत आहे. तुम्ही सर्व सुजाण वाचक मंडळी आपापल्या आवडीनुसार आणि श्रद्धेनुसार तो साजरा करत असाल याची मला खात्री आहे. तुम्हा सर्वाना त्यासाठी खुप साऱ्या शुभेच्छा. आधुनिक इंटरनेट युगात योगासने, प्राणायाम, ध्यान, कुंडलिनी योग, चक्रे वगैरे वगैरे गोष्टी आता घराघरात पोहोचल्या आहेत.
Posted On : 21 Jun 2022
अक्षय तृतीये निमित्त ध्यानसाधना
अक्षय तृतीया म्हणजे साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक. अक्षय तृतीयेचे महत्व सर्वज्ञात असल्याने त्या विषया अधिका काही सांगण्याची गरज नाही. अक्षय तृतीयेच्या शुभ मुहूर्ताचे औचित्य साधून योग-ध्यानमार्गाची आवड असणारी मंडळी विशेष साधना आणि सरावाचा श्रीगणेशा सुद्धा करत असतात. आज अशीच एक ध्यानसाधना सांगणार आहे. ही साधना अगदी नवख्या लोकांसाठी नाही. ज्यांना कुंडलिनी योगशास्त्राची प्राथमिक माहिती आणि ज्यांनी ध्यान-धारणेचा काही काळ तरी अभ्यास केलेला आहे अशा लोकांसाठी प्रामुख्याने ही साधना आहे.
Posted On : 02 May 2022
एक आटपाट नगर होतं...
फार काळ लोटला या गोष्टीला. एक आटपाट नगर होतं. त्या नगरात एक योगसाधक रहात होता. एकदा त्या योग्याने महाशिवरात्रीच्या पवित्र दिवशी निशीथ काळी भगवान शंकराची ध्यानपूजा मांडली.
Posted On : 01 Mar 2022
भगवान दत्तात्रेयांची कृपा देणारे श्रीदत्त षटक स्तोत्र
फार वर्षांपूर्वीची गोष्ट. मी श्रीनृसिंहवाडी अर्थात नरसोबाची वाडी येथे काही काळ राहिलो होतो. कृष्णा पंचगंगा संगमी वसलेल्या या ठिकाणाचे महत्व दत्तभक्तांना निराळे सांगण्याची आवश्यकता नाही. एक दिवस नामस्मरण करता करता असा विचार मनात आला की एकाच नावाने भगवंताला आळवण्यापेक्षा वेगवेगळ्या नामांनी त्याला साद घालावी. मग काय जी आठवतील, जी स्फुरतील त्या नामांचा पुकारा सुरु केला. काही काळ हे असे नामस्मरण करून उठण्याच्या तयारीला लागतो.
Posted On : 18 Dec 2021
जीवनाचा दृष्टीकोन बदलणारे १०८ श्वास
भारतीय अध्यात्म विद्येत मंत्राला अतिशय महत्व आहे. मंत्र म्हटला की त्याचा जप हा ओघाने आलाच. जप म्हटला की तो मोजण्यासाठी जपमाळही आलीच. जपमाळेतही किती वैविध्य! रुद्राक्ष, चंदन, तुळशी पासून ते अगदी मोती, पोवळे आणि हकिक पर्यंत चित्रविचित्र अशा गोष्टींनी बनलेले मणी गुंफून ही जपमाळ तयार होते. मंत्र आणि अपेक्षित फलानुसार माळेचा प्रकार भिन्न-भिन्न असतो असे मंत्रशास्त्र सांगते. अशा या जपमालांच्या बाबतीत एक गोष्ट साधारणतः समान असते ती म्हणजे जपमाळेतील मण्यांची संख्या. बहुतेक जपमाळा या १०८ मणी आणि सुमेरू अशा प्रकारे गुंफलेल्या असतात.
Posted On : 03 Nov 2021
अनाहत नाद प्रकट होण्यास सहाय्यक श्रीकुंडलिनी नादब्रह्म स्तोत्र
अनेक वर्षांपूर्वी मी "श्रीकुंडलिनी नादब्रह्म स्तोत्रमंत्र" नामक एका स्तोत्राची रचना केली होती. श्रीकुंडलिनी नादब्रह्म स्तोत्राच्या उपासनेद्वारे नादश्रवणाच्या अभ्यासाला बळकटी कशी द्यायची हा एक स्वतंत्र योगगम्य विषय आहे. या लेखात त्याविषयाच्या खोलात जाण्याचा मानस नाही परंतु श्रीकुंडलिनी नादब्रह्म स्तोत्र सर्वच योगाभ्यासींना आवडेल आणि उपयोगी पडेल अशी आशा वाटल्याने या लेखात ते देत आहे.
Posted On : 07 Oct 2021
सहज खेचरीत स्फुरलेले श्रीसुषुम्ना स्तवन
आज श्रावण मासारंभ होत आहे. काही वर्षांपूर्वी श्रावणातच एका निवांत वेळी "सहज खेचरीत" निमग्न असतांना स्फुरलेले आणि शब्दबद्ध केलेले "श्रीसुषुम्ना स्तवन" आज प्रस्तुत करत आहे. प्राचीन योगग्रंथांत सुषुम्नेला ज्या विविध नावांनी ओळखले जाते त्यांतील सात नावांची गुंफण या स्तवनात आहे.
Posted On : 09 Aug 2021
12345678910...Last