योग - अध्यात्म

12345678910...Last
गोरख कहै सुन रे अवधू जग में ऐसा रहना
आज नाथ सिद्ध श्रीगोरक्षनाथ यांच्या गोरखबानी मधील दोन-तीन उपदेश सूत्र पाहु या. गोरक्षनाथांनी हा उपदेश नाथ संप्रदायातील दीक्षित साधकांसाठी जरी केलेला असला तरी आपल्यापैकी प्रत्येकाला तो मोलाचा ठरावा. आपल्या अवती भवती असंख्य चांगल्या-वाईट लोकांची आणि घटनांची वर्दळ असते. त्या कोलाहलात स्वतःला अलिप्त ठेवणे साधकासाठी आवश्यक ठरते. त्याविषयी गोरक्षनाथ म्हणतात.
Posted On : 20 May 2019
आदी शंकराचार्यांचे अजपाजपस्तोत्र
हजारो वर्षांचा इतिहास असलेली ही भारताची अध्यात्मगाथा म्हणजे केवळ योग-वेदांताची गरुडभरारी नाही. प्रसंगी अनेक खाच-खळग्यातून आणि सांस्कृतिक अतिक्रमणांतून ही भव्य गाथा तावून-सुलाखून निघालेली आहे. अनेक योगी, तपस्वी, मुनी, सिद्ध आणि आचार्यांनी या परंपरेला समृद्ध केलेले आहे. गरज पडल्यास तिचे पुनर्प्रसारण केलेले आहे. जा दिग्गजांपैकी दोन मला विशेष महत्वाचे वाटतात. आज योग-वेदांत-अध्यात्म यांचा जो साचा आपल्याला भारतभर आणि परदेशातही ग्राह्य मानलेला दिसतो त्यात या दोघांचा सिंहाचा वाटा आहे. या दोन व्यक्ती म्हणजे नाथ सिद्ध गोरक्षनाथ आणि आदी शंकराचार्य.
Posted On : 06 May 2019
अजपाचा दैनंदिन संकल्प
माणूस परमेश्वरी शक्तीच्या शोधार्थ मठ-मंदिरे पालथी घालतो. या वणवणीतून कधी काहींना मार्ग सापडतोही परंतु अनेकांच्या पदरी निराशाच पडते. यात त्या मठ-मंदिरांची काही चूक नसते. गल्लत होत असते ती त्या साधकांची. जी गोष्ट अंतरंगात आधी पासूनच अस्तित्वात आहे ती अज्ञानामुळे बाह्य जगतात शोधण्याचा प्रयत्न ते करत असतात.
Posted On : 29 Apr 2019
प्राण आणि अपानाचा यज्ञ
भारतीय अध्यात्मशास्त्रात प्राचीन काळापासून यज्ञाला अतिशय महत्वाचे स्थान आहे. वेद, आगम, निगम यांतील अनेक विधी यज्ञाशिवाय अपूर्ण मानले गेले आहेत. यज्ञाचे हे महत्वाचे स्थान लक्षात घेऊन भगवत गीतेत यज्ञाचे रूपक वापरून अनेक योगप्रक्रियांचे वर्णन आलेले आहे. अभ्यासुंनी त्यादृष्टीने भगवत गीतेचा आणि ज्ञानेश्वरीचा चौथा अध्याय नीट अभ्यासावा म्हणजे श्रीकृष्णाने अर्जुनाला यज्ञांचे जे १०-१२ प्रकार सांगितले आहेत त्यांचा सखोल आध्यात्मिक अर्थ ध्यानी येईल.
Posted On : 22 Apr 2019
आजानुबाहु अवतारी सत्पुरुष
नुकताच १३ एप्रिल २०१९ रोजी श्रीराम नवमीचा उत्सव सर्वत्र साजरा झाला. वाल्मिकी रामायणात श्रीरामाची जी काही शारीरिक वैशिष्ठ्ये सांगितली आहेत त्यांत असा उल्लेख आहे की श्रीराम अजानुबाहू होता. अजानुबाहू म्हणजे असा व्यक्ती की जिचे हात गुढग्याच्याही खालपर्यंत लांब असतात.
Posted On : 15 Apr 2019
चंचलतेचा त्याग करण्याची गरज
या जगाचे निरीक्षण केल्यास आपल्याला असे आढळते की बहुतांश माणसे ही प्रामुख्याने आपली इंद्रिये आणि त्यांचे सुखोपभोग यांच्यासाठीच जगत असतात. थोड्याफार लोकांना इंद्रियजनित सुखाचा तोकडेपणा आणि अशाश्वतपणा जाणवतो. त्यांतील काही लोकं मग अध्यात्ममार्गावर पाऊल ठेवतात. साधनारत होतात. भौतिक सुखांपेक्षा काहीतरी अधिक आनंददायक आहे आणि त्याची प्राप्ती अवश्य केली पाहिजे अशी दृढ इच्छा ज्याला होते तोच खरा या मार्गावर टिकाव धरू शकतो.
Posted On : 08 Apr 2019
यथार्थ ज्ञानासाठी ऋतंभरा प्रज्ञा आवश्यक
मानवी बुद्धी ही एक अद्भुत गोष्ट आहे. जर सोप्या भाषेत बुद्धीची व्याख्या करायची झाली तर असे म्हणता येईल की एकाद्या वस्तूचे ज्ञान प्राप्त करून देणारी शक्ती अथवा सामर्थ्य म्हणजे बुद्धी किंवा प्रज्ञा. सर्वसामान्य माणसाच्या दुर्ष्टीने बघायचे झाले तर त्याला जरी बुद्धी असली तरी त्या बुद्धीचा स्तर माणसामाणसांत भिन्न-भिन्न असतो. एक सोपे उदाहरण घेऊ. समजा एक तेजस्वी हिरा एकाद्या लहान बालकाला दाखवला.
Posted On : 01 Apr 2019
कैवल्यप्राप्तीचे चार अध्याय
महर्षी पतंजालींची योगसूत्रे त्यांच्या सुसूत्र मांडणी आणि अल्प शब्दांत योगगम्य अर्थ प्रस्तुत करण्याबद्दल परीद्ध आहेत. पतंजली मुनींनी आपली सुमारे १९५ सूत्रे चार अध्यायांमध्ये विभागलेली आहेत. त्या चार अध्यायांना समाधिपाद, साधनपाद, विभूतिपाद, कैवल्यपाद अशी नावे देण्यात आली आहेत.
Posted On : 25 Mar 2019
सांत ते अनंत
मानवाच्या एकूण जडणघडणीत त्याच्या मेंदूची अत्यंत मोलाची भूमिका आहे. एके काळी माणूस जंगलात रहात असे. प्रगती करत करत तो आजच्या आधुनिक रहाणीमाना पर्यंत येऊन ठेपलेला आहे. हा त्याच्या भौतिक प्रगतीचा टप्पा विस्मयचकीत करणारा आहे. परंतु एक पटकन जाणवणारा विरोधाभास म्हणजे या प्रवासात माणसाच्या शरीरात मात्र तेवढा अमुलाग्र बदल झालेला नाही. हजारो वर्षांपूर्वीच्या मानवाला जे शरीरावयव होते तेच आधुनिक मानवालाही आहेत. थोडक्यात सांगायचे तर मानवाच्या अवती-भोवतीच्या वातावरणात आणि जीवनशैलीत प्रचंड बदल झालेला आहे परंतु जीवन जगण्यासाठी त्याला ईश्वराने दिलेले जे उपकरण अर्थात शरीर ते मात्र फारसे बदललेले नाही.
Posted On : 18 Mar 2019
गिणगिणे बुवांचा उपदेश आणि अजपा
नुकताच २५ फेब्रुवारी २०१९ रोजी शेगावच्या श्री गजानन महाराजांचा प्रकट दिन संपन्न झाला. वृत्तीने दिगंबर अवधूत असणाऱ्या गजानन महाराजांच्या तोंडी नेहमी एक मंत्र खेळत असे - गण गण गणांत बोते. गजानन महाराज हा मंत्र नेहमी गुणगुणत असत. त्यामुळेच त्यांना गिणगिणे बुवा असे नाव पडले. या मंत्राचा सोप्या भाषेत अर्थ सांगायचा तर तो असा आहे - जीव आणि शिव हृदयातच वास करत आहेत. त्यांना जाणून घ्या.
Posted On : 11 Mar 2019
12345678910...Last

Subscribe to our newsletter

Get monthly email updates about our Yoga and Spirituality articles as they get added to our websites.

  

Receive Weekly Updates