योग - अध्यात्म

12345678910...Last
जीवनाचा दृष्टीकोन बदलणारे १०८ श्वास
भारतीय अध्यात्म विद्येत मंत्राला अतिशय महत्व आहे. मंत्र म्हटला की त्याचा जप हा ओघाने आलाच. जप म्हटला की तो मोजण्यासाठी जपमाळही आलीच. जपमाळेतही किती वैविध्य! रुद्राक्ष, चंदन, तुळशी पासून ते अगदी मोती, पोवळे आणि हकिक पर्यंत चित्रविचित्र अशा गोष्टींनी बनलेले मणी गुंफून ही जपमाळ तयार होते. मंत्र आणि अपेक्षित फलानुसार माळेचा प्रकार भिन्न-भिन्न असतो असे मंत्रशास्त्र सांगते. अशा या जपमालांच्या बाबतीत एक गोष्ट साधारणतः समान असते ती म्हणजे जपमाळेतील मण्यांची संख्या. बहुतेक जपमाळा या १०८ मणी आणि सुमेरू अशा प्रकारे गुंफलेल्या असतात.
Posted On : 03 Nov 2021
अनाहत नाद प्रकट होण्यास सहाय्यक श्रीकुंडलिनी नादब्रह्म स्तोत्र
अनेक वर्षांपूर्वी मी "श्रीकुंडलिनी नादब्रह्म स्तोत्रमंत्र" नामक एका स्तोत्राची रचना केली होती. श्रीकुंडलिनी नादब्रह्म स्तोत्राच्या उपासनेद्वारे नादश्रवणाच्या अभ्यासाला बळकटी कशी द्यायची हा एक स्वतंत्र योगगम्य विषय आहे. या लेखात त्याविषयाच्या खोलात जाण्याचा मानस नाही परंतु श्रीकुंडलिनी नादब्रह्म स्तोत्र सर्वच योगाभ्यासींना आवडेल आणि उपयोगी पडेल अशी आशा वाटल्याने या लेखात ते देत आहे.
Posted On : 07 Oct 2021
सहज खेचरीत स्फुरलेले श्रीसुषुम्ना स्तवन
आज श्रावण मासारंभ होत आहे. काही वर्षांपूर्वी श्रावणातच एका निवांत वेळी "सहज खेचरीत" निमग्न असतांना स्फुरलेले आणि शब्दबद्ध केलेले "श्रीसुषुम्ना स्तवन" आज प्रस्तुत करत आहे. प्राचीन योगग्रंथांत सुषुम्नेला ज्या विविध नावांनी ओळखले जाते त्यांतील सात नावांची गुंफण या स्तवनात आहे.
Posted On : 09 Aug 2021
अजपाने शिकवलं की...
आजचा गुरुपौर्णिमेचा उत्सव सर्वजण आपापल्या श्रद्धेनुसार साजरा करत आहेत. योग-अध्यात्माच्या क्ष्रेत्रात गुरुचे असलेले महत्व वेगळे सांगण्याची गरज नाही. त्यामुळे त्याविषयी मी आज फारसं काही सांगणार नाही.
Posted On : 23 Jul 2021
महाशिवरात्री २०२१ - अजपा गायत्रीचे षडाक्षर स्वरूप
खरंतर आज महाशिवरात्रीच्या निमित्ताने काही लिहावं वगैरे असा अजिबात विचार नव्हता. काल काही जुन्या स्टुडंटसशी बातचीत झाली आणि त्यांनी आग्रह केला. तरीही इच्छा झाली नाही पण त्यानंतर मनात विचार रेंगाळत राहिला. लिहिण्याची प्रेरणा काही केल्या होत नव्हती. लिहिण्यासारखं तर खुप होतं पण आंतरिक ऊर्मी जाणवत नव्हती. त्यामुळे भगवान शंकरालाच साद घातली. त्याला म्हटलं - "योगीश्रेष्ठा! तूच मला अजपा, कुंडलिनी, योग वगैरे गोष्टींचे बाळकडू पाजले आहेस. तुझा खास दिवस आहे तेंव्हा आता तूच माझ्याकडून दोन शब्द लिहवून घे."
Posted On : 11 Mar 2021
नवीन वर्षी अजपा ध्यानाला पोषक "या" दहा गोष्टी अवश्य करा
नवीन वर्ष सुरु झाले आहे. मागील वर्षाने शिकवलेले धडे घेऊन काहीशा साशंकतेने आणि काहीशा उत्साहाने सर्वांनी नवीन वर्षात पाऊल टाकले आहे. या वर्षी अजपा ध्यानाभ्यास जास्तीत जास्त चांगला व्हावा यासाठी खालील दहा गोष्टीं आवर्जून पाळाव्यात असं मी सांगीन. यांतील अनेक गोष्टी मी मागच्या लेखांतून अनेकवेळा सांगितल्या आहेत परंतु वर्षारंभी त्यांची झटकन उजळणी करण्यास हरकत नसावी.
Posted On : 04 Jan 2021
ताणतणावांपासून मुक्तीसाठी व्हेगस तंत्रिका (Vagus Nerve)
मागील लेखात आपण आनंदाचा D.O.S.E. म्हणजे काय ते जाणून घेतले. आनंदाची प्राप्ती ही जर नाण्याची एक बाजू असेल तर त्या नाण्याची दुसरी बाजू म्हणजे दु:खांपासून निवृत्ती. सुखं आणि दु:खं ही मानवी आयुष्याचा अविभाज्य घटक आहेत. आजकालच्या धावपळीच्या दैनंदिन जीवनशैलीमुळे मानसिक ताणताणाव, चिंता, काळज्या इत्यादी गोष्टींनी माणूस ग्रासून गेला आहे. त्याच्या सुखाचे पारडे हलके होऊन दु:खाचे पारडे जड होऊ लागले आहे. त्यामुळे दु:खांच्या निवृत्तीसाठी प्रथम ताणतणावांपासून मुक्ती आवश्यक आहे हे उघड आहे. पुढे जाण्याआधी प्रथम मानसिक ताणतणाव किंवा स्ट्रेस निर्माण कसा होतो ते थोडक्यात जाणून घेऊया.
Posted On : 29 Dec 2020
योगसाधनेतून आनंदाचा D.O.S.E.