वैराग्याशिवाय योगसिद्धी नाही

हे अर्जुना! हा योग सोपा आहे पण संकल्पाचे पुत्र जे कामक्रोधादिक, त्यांचा नाश केल्यामुळे त्या संकल्पाला जेव्हा पुत्रशोक होईल, तेव्हाच तो साध्य होतो. वैराग्य प्राप्त झाल्यावर संकल्पांच्या यात्रा संपतात आणि धैर्याच्या मंदिरात बुद्धी सुखाने वास करते.
~ ज्ञानेश्वरी (अध्याय सहावा)
निव्वळ काही तास प्राणायाम, ध्यान अशा योगक्रिया करणे म्हणजे योग नव्हे. तो केवळ एक छोटा भाग आहे. योगसाधना शेवटी वैराग्य प्रकट करत आहे की नाही ते महत्वाचे आहे. संकल्प म्हणजे इच्छा. या इच्छांमधूनच काम, क्रोध असे षडरीपू जन्माला येतात. तेव्हा साधकाने योगाक्रियांबरोबरच वैराग्याचा अभ्यास करणे नितांत गरजेचे आहे. वैराग्य प्राप्त झालेल्या साधकाचीच बुद्धी आत्मतत्वाच्या ठिकाणी स्थिर राहू शकते. त्यामुळे केवळ योगाक्रियांद्वारे आत्मसाक्षात्कार प्राप्त होत नाही असे ज्ञानेश्वर महाराजांना येथे सांगायचे आहे.



लेखक : बिपीन जोशी
बिपीन जोशी हे पंचवीस वर्षांपेक्षा अधिक काळ संगणक सल्लागार, प्रशिक्षक, लेखक आणि योग-अध्यात्म मार्गदर्शक म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांची संगणक विषयक अनेक पुस्तके आणि लेख अमेरिका आणि इंग्लंड मधील मान्यवर प्रकाशकांतर्फे प्रसिद्ध झाले आहेत. मायक्रोसाॅफ्ट तर्फे त्यांना मोस्ट व्हॅल्युएबल प्रोफेशनल हा पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आले आहे. त्यांनी लिहिलेल्या देवाच्या डाव्या हाती आणि नाथ संकेतींचा दंशु या पुस्तकांची आपली प्रत आजच विकत घ्या.

Posted On : 10 November 2014